Sæl.

Ég hef verið reyna að komast að því hver opinber afstaða Þjóðkirkjunnar sé til vissra grundvallraratriða kristinnar trúar. Ég hef lesið í gegnum játningar kirkjunnar á kirkjan.is en hef fundið litla hjálp í því. Ég veit af bókunum Credo og Kirkjan játar en í ljósi þess að Þjóðkirkjan er lifandi og breytileg kirkja þá vildi ég gjarnan fá skoðanir hennar frá henni sjálfri. Þannig að ég hef gripið til þess ráðs að bera þessar einföldu en þó flóknu spurningar fram. Vonandi eru þær einfaldar án þess að vera leiðandi.

1. Hvaða stöðu hefur Biblían hjá Þjóðkirkjunni?

a) óskeikult orð guðs,
b) skrif innblásin af guði og /eða heilögum anda
c) frásagnir manna af guði.
d) eitthvað annað.

Ýmsar bækur eru til sem gefa svör um meginatriði játninga þjóðkirkjunnar. En fyrst og fremst er það lestur Biblíunnar í bæn og að hlusta eftir orðinu í guðsþjónustu, söng, bæn, sakramentum, samfélagi, sem kenning kirkjunnar kemur fram. Þjóðkirkjan er ekki skoðanasamfélag eða flokkur, heldur trúarsamhengi.

Biblían og játningarnar eru grundvöllur kenninga þjóðkirkjunnar. Opinber afstaða þjóðkirkjunnar til einstakra atriða færðu samt ekki í einföldum formúlum. Ég er enginn páfi og þjóðkirkjan hefur enga óskeikula rödd. En það eru ákveðnar meginreglur sem gilda sem mælikvarði á trú og kenningu.

Ég skal leitast við að benda þér á eitt eða annað, en einfaldar formúlur á ég ekki handa þér. Vonandi hjálpar þetta þér eitthvað
áleiðis.

Biblían er sagan um Guð á jörð. Sérhver kynslóð mætir þar sjálfri sér og sér í skuggsjá hennar líf sitt allt. En það sem meir er vert: þar hljómar rödd Drottins, skaparans, lausnarans, huggarans, sem skapar, leitar, kallar, áminnir, leiðbeinir, leysir, læknar, frelsar, lífgar. Biblían sveif ekki af himnum ofan heldur verður til í mannlegu samfélagi, á löngu tímabili, í glímu mannsins við sjálfan sig og Guð, glímu við synd og sekt, líf og hel. Sem slík er hún bundin tíma og rúmi og mannlegum breyskleika. En í þessu öllu er Guð, talar, áminnir, leiðbeinir. Þessvegna kallast Biblían Guðs orð. Það er ekki prentsvertan á síðum Biblíunnar sem er óskeikult Guðs orð. En bókstafir hennar og orð eru verkfæri eða hljóðfæri heilags anda. Þessvegna verðum við að lesa hana með bæn um leiðsögn heilags anda. Biblían kemur ekki af himnum ofan. Hún er tilorðin á löngum tíma og spannar aldir og menningarheima.

Biblían er óskeikul varðandi hjálpræði Guðs í Jesú Kristi. En ekki hvað varðar náttúrufræði og sögu, uppruna jarðar eða rás atburða í stjórnmálum og sögu, eða sem framtíðarspár í þeim efnum. Páll postuli er óskeikull hvað varðar fagnaðarerindið sem er kraftur Guðs til hjálpræðis. En ýmsar leiðbeiningar hans til safnaða sinna eru háðar samtíma hans og aðstæðum sem eru ekki sambærilegar við okkar tíma. Við verðum að horfast í augu við að þar hafi honum skjátlast um sumt. En rödd hans einnig þar getur leiðbeint okkur um það hvernig við lifum fagnaðarerindið í margvíslegum aðstæðum sem okkar samtíð, líf og örlög færir að höndum.

Hugsunin er gjöf Guðs, skynsemin, vit eru gjafir Guðs. Guð er sannleikurinn. Þjóðkirkjan eins og hin almennu kirkja les ritninguna með mismunandi víddir í huga: bókstafurinn og andinn, lögmál og fagnaðarerindi. Lífið er aldrei aðeins í bókstaflegri merkingu. Til forna töluðu menn um hið þríeina orð og skilning: hinn sögulegi, hinn siðgæðislegi og andlegi. Þetta samsvarar þrískiptingu mannsins í líkama, sál og anda og að Guð er heilög þrenning, faðir, sonur og heilagur andi.

Orð Guðs í Biblíunni birtist okkur bæði sem lögmál og fagnaðarerindi. Lögmálið birtir okkur vilja Guðs og markmið með líf okkar og heim. Lögmálið leiðbeinir, dæmir og áminnir og leiðir til Krists. Fagnaðarerindið segir okkur hvað Guð gefur okkur til hjálpræðis, bjargar. Okkur sem missum marks og bregðumst, gaf hann son sinn, Jesú Krist. Fagnaðarerindið hughreystir, sýknar og náðar. Hvorugt er forskriftir heldur boð og vitnisburðir sem kalla til samfylgdar, trúar og hlýðni.

Allur boðskapur Biblíunnar bendir fram til Jesú Krists. Lúther sagði að Gamla testamentið væri jatan sem Jesús var lagður í. Fyrirheitin rætast í honum og í ljósi hans ber okkur að lesa og túlka og leita leiðsagnar og skilnings á hinum torskildu frásögnum ritningarinnar og ráðgátum lífsins.

Biblían er margradda kór. Hún er ekki ein rödd, jafnvel sagan af Jesú birtist í mismunandi útgáfum ólíkra höfunda hinna fjögurra guðspjalla. Hvert þeirra leggur sitt til myndar hans, með frávikum sínum og mótsögnum jafnvel. Biblían er ekki aðeins margradda kór, hún er líka samtal, blæbrigðarík, persónuleg. Reynsla, umhverfi, trúar og menningarleg mótun og stjórnmál, allt kemur þetta inn í frásögn og túlkun og talar sínu máli.

Bækur Biblíunnar standa þannig hlið við hlið, margvíslegar og mismunandi, ljóðið, annállinn, helgisögnin, ævintýrið, dæmisagan, prédikunin, lagatextinn, sagnaritunin. Allt saman í heild sinni er það mælikvarði kristinnar trúar og breytni. Ritningin túlkar ritninguna, eitt varpar ljósi á annað. Kristur er lykillinn.

Guð blessi þig.
Karl Sigurbjörnsson.