Ég var að velta því fyrir mér hver munurinn væri á bændakirkju og safnaðarkirkju. Þá langar mig að vita hvort bændakirkja verði að vera innan ákveðins prestakalls og hafa sömu sóknarnefnd og hinar kirkjur kallsins eða geta þær staðið einar og sér? Og að lokum hvað gerir maður ef maður vill skipta um sókn?
Kveðja Silja

Komdu sæl.

Helsti munurinn á bændakirkju og safnaðarkirkju er sá að eignarráð á bændakirkju eru á hendi einstaklings/einstaklinga – oftast jarðareiganda þar sem slík kirkja stendur – en safnaðarkirkja lýtur eignarráðum tiltekins þjóðkirkjusafnaðar. Oftast eru þær nefndar sóknarkirkja. Eigendur kirkna bera ábyrgð á viðhaldi þeirra og tryggingum o.s.frv. Nokkuð er um að söfnuðir noti bændakirkjur sem sína sóknarkirkju, en það breytir þó engu um eignarhaldið. Í stað afnotanna kann að vera að söfnuður leggi fjármuni til viðhalds og rekstrar bændakirkjunnar. Til fróðleiks skal þess getið að árið 1907 voru sett lög um umsjón og fjárhald kirkna, sem enn eru í fullu gildi. Þar er heimilað að eigandi bændakirkju afhendi hana söfnuði og mun nokkuð hafa verið um slíkar afhendingar á síðustu öld, enda kostnaðarsamt fyrir einstaklinga að standa straum af kostnaði við kirkjuhús.

Það þarf ekki endilega að vera svo að bændakirkja tilheyri formlega prestakalli því þar sem hún er. Þá þarf það ekki heldur að vera svo að bændakirkja sé með einhverjum hætti undir stjórn sóknarnefndar. Bændakirkja á að geta haft nokkuð sjálfstæða stöðu, ef eigandi hennar ký svo. Reikna má með að í flestum tilvikum hafi skapast venjur og siðir um afnot bændakirkna og umsjón.

Það er ekki hægt að skipta um sókn, nema með því að flytja búferlum í aðra sókn því samkvæmt þjóðkirkjulögum nr. 78/1997, er kirkjusókn félag þess fólks innan þjóðkirkjunar sem býr innan sóknarmarka. Hins vegar er unnt að leysa sóknarbönd sem svo er kallað þ.e. að kjósa sér annan prest en sóknarprest sinn. Um þetta gilda lög frá 1882, sem enn eru í fullu gildi. Þótt sóknarbönd verði leyst breytist ekki hvert sóknargjöld viðkomandi einstaklings renna – þau renna áfram til þeirrar sóknar þar sem hann á lögheimili.

Vonandi kemur þetta að einhverju gagni.

Guðmundur Þór Guðmundsson lögfr.
Framkvæmdastjóri Kirkjuráðs