Þessi spurning snertir reyndar heimildaöflun. Ég er kennari við Verzlunarskóla Íslands og nemendur mínir hrifust mjög af jólakvæði Einars Sigurðssonar. Nú langar okkur að vita meira um varðveislu þess. Við vitum að það kom fyrst fram í Vísnabók Guðbrands en er ekki skráð í sálmabók fyrr en 1945. Hvar varðveittist það utan Vísnabókarinnar og hvað olli því að það komst svona seint inn í sálmabók?
Með bestu kveðju og þökkum.
Guðrún Egilson, íslenskukennari við Verzlunarskóla Íslands.

Blessuð og sæl.
Ég skrifaði fyrir nokkrum árum grein í Ritröð Guðfræðistofnunar um jólakvæðin í Vísnabók Guðbrands og þá m.a. um kvæði Einars í Eydölum.
Greinin heitir: „„... af stallinum Kristí“ Jólakvæði í Vísnabók Guðbrands.“ Íslands þúsund ár. Ritröð Guðfræðistofnunar – Studia theologica islandica 15, s. 35-46.

Um varðveisluna er það að segja að kvæði Einars eru til í mörgum handritum. Um af hverju það kom fyrst inn í sálmabók 1945 hef ég í greininni þetta að segja:

"Vöggukvæðið, „Kvæði af stallinum Kristí“, ber hæst af jólakvæðum Einars Sigurðssonar og er jafnframt hans þekktasta kvæði. Það er langt kvæði og margslungið, alls 28 erindi, auk viðlags. Eins og áður sagði hafa sjö þeirra verið tekin upp í Sálmabók þjóðkirkjunnar sem sálmur nr. 72:

„Nóttin var sú ágæt ein“. Ástæða þess að kvæðið var fyrst tekið upp sem sálmur í sálmabókarútgáfunni 1945 er sú, að Sigvaldi Kaldalóns (1881-1946) hafði nokkrum árum áður samið prýðilegt lag við kvæðið. Hann samdi lagið um jólin 1940, en þá hafði hann rekist á kvæðið í vikublaðinu Vikunni. Lagið sendi hann vini sínum Ragnari Ásgeirssyni, garðyrkjuráðunaut og í bréfinu sem fylgdi laginu til hans (dags. í Grindavík 30. des. 1940) segir Sigvaldi:
"Kæri vin. Eg þakka þér fyrir upphringinguna og bréfið; sendi þér nú hérmeð jólalagið, sem eg hefi gert á þessum jólum við yndælan texta, sem eg fann í „Vikunni“, sem eg annars aldrei les; en þegar eg sá þetta kvæði, sem er 400 ára eftir sjera Einar Sigurðsson í Heydölum (eða
Eydölum) föður Odds biskups og sá hvað það var fallegt, þá reyndi eg að hnoða við það og sendi þér hér með; vona að ykkur þyki það sæmilegt."
Lag Sigvalda var útgefið í janúar 1941 og hefur orðið mjög vinsælt.

Lagið er fallegt, á vel við kvæðið sjálft og hentar mjög vel til söngs, jafnt almenns söng sem kórsöngs og einsöngs.

Áður en kvæðið birtist í Vikunni þar sem Sigvaldi Kaldalóns rakst á það, höfðu nokkur erindi úr því verið prentuð í Sýnisbók íslenskra bókmennta sem Sigurður Nordal gaf út (1. útgáfa 1924) og þar áður hafði Þorsteinn Gíslason birt úr því nokkur erindi í blaði sínu Lögréttu 22. desember 1915, sömu erindi og birtust í Vikunni 19. desember 1940."

Vona að þetta svari spurningunni að einhverju leyti!
Bestu kveðjur.
Einar