Hvað er Rétttrúnaðarkirkjan og hvernig er þeirra trú öðruvísi en okkar. Hvaða siði hafa þeir sem eru í henni ?

Komdu sæll.

Leiðtogar kirkjunnar á fyrstu öldum kristninnar kölluðust patríarkar sem þýðir í raun eins konar æðstu biskupar. Sat einn í Róm, annar í Jerúsalem, sá þriðji í Antíokkíu og hinn fjórði í Konstantínópel þar sem nú heitir Ístanbúl. Stjórnaði hver sínu svæði rómaveldis og þar með kirkjunnar.

Patríarkinn í Róm nefndi sig eftirmann Péturs postula, sem Jesús hafði gefið umboð til að stjórna kirkjunni samkvæmt Matteusarpguðspjalli. Taldi hann því og telur sig starfa sem umboðsmann Krists á jörðu öðrum fremur. Því var hann kallaður fremstur meðal jafningja, enda naut hann stuðnings keisaranna í Róm. Í dag kallast hann páfi og er yfirmaður rómversk kaþólsku kirkjunnar.

Eftir að Rómaveldi klofnaði í Vestrómverska og Býsantíska ríkið eða Austrómverska ríkið, breikkaði bilið milli patríarkanna í Róm og Konstantínópel, en Konstantínópel var höfuðborg Austrómverska ríkisins. Fylgdu þeir sitt hvorum keisaranum og töldu sig óðháða hvorir öðrum. Svo fór að kirkjan klofnaði á 11. öldinni í rómversk-kaþólsku og grísk-kaþólsku eða orþodox kirkjuna. Orþodox þýðir hin hreina, sú sem varðveitir hina réttu kenningu. Þaðan er dregið nafnið Rétttrúnaðarkirkjan. Klofning kirkjunnar má kannski fyrst og fremst rekja til þess að patríarkinn í Konstantínópel vildi ekki lúta patríarkanum í Róm, páfanum, og öfugt. Einnig deildu menn í austri og vestri um guðfræðileg atriði, þó þau kunni ekki að þykja stórvægileg nú. Kjarni þeirra var skilningurinn á þrenningu Guðs. Báðar kirkjujdeildir játa að Guð sé einn og að hann birtist sem þrenning, faðir, sonur og andi. Rómversk kaþólskir segja að faðirinn og sonurinn hafi sent andann í heiminn eftir upprisu Jesú. Því fylgja lútersku kirkjurnar. Rétttrúnaðarkirkjan segir að einungis faðirinn hefði sent soninn og andann.

Fleira greinir kirkjurnar að. Rétttrúnaðarkirkjan hefur fleiri sakramenti en sú rómverska og aðrar vestrænar kirkjur. Rétttrúnaðarkirkjan fylgir líka eldra tímatali og heldur því jól 6. janúar, sem reyndar er elsta fæðingarhátíð kristninnar.

Rétttrúnaðarkirkjan leggur mikla áherslu á dulúð, messan er með allt öðru sniði en gerist í vestrænum kirkjum, upplifun og tilfinning skipta meira máli en kenningar. Því skipa íkonar eða helgimyndir veglegan sess í Rétttrúnaðarkirkjunni. Þær eru mikið notaðar í tilbeiðslu og yfir þeim hvílir mikil helgi.

Gríska, serbneska, rúmenska og rússneska kirkjan eru þekktustu deildir orþodoxu kirkjunnar, Rétttrúnaðarkirkjunnar, en hún hefur vígi sitt um alla Austur-Evrópu og er einnig fjölmenn í Bandaríkjunum. Enginn einn yfirmaður er yfir orþodox kirkjunni, hvert land hefur sinn patríarka, en patríarkinn í Ístanbúl (Konstantínópel) er talinn fremstur meðal jafningja.

Nokkur hundruð manna eru í Rétttrúnaðarkirkjunni hér á landi og eru tvö trúfélög starfrækt á hennar vegum. Annað kallast söfnuður Rússneska réttrúnaðarkirkjan eða Söfnuður Moskvu-Patríarkatsins í Reykjavík . Hinn heitir Serbneska réttrúnaðarkirkjan -Fæðing Heilagrar Guðsmóður.

Kveðja,
Þórhallur Heimisson